22) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- अध्याय ५ कर्मसंन्यासयोग प्रारंभ



माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात-
राजेश्वरी

22) अध्याय ५
अथ पंचमोऽध्यायः- कर्मसंन्यासयोग

भाग १ ज्ञानयोग कर्मयोग दोन्हीची
उपयुक्तता आणि कर्मयोगाची श्रेष्ठता


अर्जुन उवाच:

सन्न्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥१ ॥

श्रीभगवानुवाच:

सन्न्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
तयोस्तु कर्मसन्न्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥२ ॥

ज्ञेयः स नित्यसन्न्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥३ ॥

साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥४ ॥

यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्यौगैरपि गम्यते
। एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥५ ॥

सन्न्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥६ ॥

अथ पंचमोऽध्यायः- कर्मसंन्यासयोग
भाग १ ज्ञानयोग कर्मयोग दोन्हीची उपयुक्तता आणि कर्मयोगाची श्रेष्ठता
आतापर्यंत अविनाशी आत्मा, नाशवंत शरीर, स्थितप्रज्ञ, कर्म, अकर्म, विकर्म ई. ज्ञान घेऊन व त्यानंतर कर्मफळाप्रती अनासक्त होऊन कर्म करणे हे सगळॆ ऐकून अर्जुनाने एक अतिशय स्वाभाविक असा प्रश्न भगवंतासमोर उपस्थित केला. अर्जुन म्हणाला: हे कृष्ण तुम्ही आधी कर्मसंन्यास आणि नंतर कर्मयोग दोन्हीची स्तुती करत आहात. त्यामुळे मी भ्रमित झालो आहे. आता कृपया तुम्हीच मला निश्चितपणे सांगा कि माझ्यासाठी ( वाचकांसाठी ) नेमके काय कल्याणकारक ठरेल.
भगवंत म्हणाले: हे अर्जुन कर्मसंन्यास आणि कर्मयोग दोन्ही मानवासाठी परम कल्याणकारी आहेत आणि त्यापैकी साध्य करण्यास सहज असल्याने कर्मयोग श्रेष्ठ आहे. काही लोक कर्मसंन्यास आणि कर्मयोग यांना वेगवेगळे फळ देणारे समजतात आणि असे लोक ज्ञानी नसून अज्ञानी आहेत. कारण कर्मसंन्यास आणि कर्मयोग दोन्हीपैकी कोणताही एक मार्ग निवडून व्यक्ती आत्मसाक्षात्कारास प्राप्त होऊ शकते. ज्ञानयोगी जण जी परमशांती प्राप्त होते तीच कर्मयोगी व्यक्तींनाही प्राप्त होते. आणि म्हणूनच जो व्यक्ती ज्ञानयोग्य आणि कर्मयोग दोनींनाही एकसमान नजरेने पाहत असतो तोच खऱ्या अर्थाने पाहत असतो. बाकी अज्ञान आहे.
भगवंत भक्ती मध्ये युक्त न होता केवळ कर्मत्याग केला तर तो दुःखाचे कारण ठरतो व अश्या व्यक्तीची प्रगती होत नाही. परंतु भक्तीमध्ये युक्त असलेला मुनी विनाविलंब आत्मसाक्षात्काराच्या माध्यमातून परंब्रम्हाची प्राप्ती करतो.

।।जय श्री कृष्णा।।

धन्यवाद🙏🏻😇
निशा सुजाता राजेश्वर चान्ने

भाग 21) ज्ञानाचे महत्व आणि अर्जुनाला कर्म करण्याची प्रेरणा
http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/21.html

भाग 23) सांख्ययोगी आणि कर्मयोगी व्यक्तीची लक्षणे आणि त्यांची महिमा

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

35) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग

इमेज
माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- राजेश्वरी अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग अध्याय ९ च्या सुरुवातीला भगवंत अर्जुनाला सांगतात कि मी आता तुला परम गोपनीय ज्ञान उपदेश करणार आहे. श्रीभगवानुवाच ; इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे । ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥9.1॥ राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् । प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥9.2॥ अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप । अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥9.3॥ मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना । मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेषवस्थितः ॥9.4॥ न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् । भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥9.5॥ यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।  तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥9.6॥ श्रीभगवान म्हणाले, तू माझा कधीच द्वेष करत नाहीस आणि तू माझा समर्पित भक्त असल्याने हे अतिशय गोपनीय विज्ञानासहित ज्ञान पुन्हा नीटपणे सांगतो. ते जाणल्याने तू दुःखरूप संसारापासून मुक्त होशील. इथे हे ज्ञान समजण्यासाठीची पात्रता आपल्याला कळते. केवळ समर्पित भक्तच हे ज्ञान समजू शकतो. हे ...
अधिक वाचा

अध्याय ९- राजविद्या राजगुह्य योग- माझी भगवद्गीता राजेश्वरी- आजच्या संदर्भात

भाग 35) अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/35.html भाग 36) नास्तिक व्यक्ती, त्यांची विचारधारा व फळ आणि आस्तिक व्यक्ती, त्यांची विविध श्रद्धा http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/36.html भाग 37) सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ या विषयी मार्गदर्शन. http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/37.html भाग 38)भक्तीचा दुराचारी व्यक्तीवरील प्रभाव आणि भगवंताचे अनन्य भावाने भक्तीकरणाऱ्या भक्ताला वचन. http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/blog-post.html
अधिक वाचा

37) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ

इमेज
माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- राजेश्वरी 37) या भागात भगवंत सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ या विषयी मार्गदर्शन करतात. त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते । ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोकमश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥ ९-२० ॥ ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति । एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते ॥ ९-२१ ॥ अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ९-२२ ॥ येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः । तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥ ९-२३ ॥ अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।  न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥ ९-२४ ॥ यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।  भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥ ९-२५ ॥ तिन्ही वेदात सांगितलेली कर्मे करणारे, सोमरस पिणारे,पापमुक्त लोक यज्ञांनी माझी पूजा करून स्वर्गप्राप्तीची इच्छा करतात; ते पुरुष आपल्या पुण्याईचे फळ असणाऱ्या इंद्रलोकाला जाऊन स्वर्गात देवांचे भोग भोगतात. ते त्या विशाल स्व...
अधिक वाचा