79) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- फल सहित वर्ण धर्म चा विषय



माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात-
राजेश्वरी

79) फल सहित वर्ण धर्म चा विषय


ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप।
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः৷৷१८.४१৷৷

शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च।
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ৷৷१८.४२৷৷

शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम्।
दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्৷৷१८.४३৷৷

कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम्।
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्৷৷१८.४४৷৷

प्रकृतीच्या तिन्ही गुणांचा मनुष्याच्या जीवनावर होणारा विविध प्रकारचा प्रभाव सांगितल्यानंतर भगवंत आता मनुष्याचे चार वर्ण याविषयी पुन्हा एकदा सांगतात, भगवंत म्हणाले कि हे परंतप, मनुष्याचे चार वर्ण ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र यांचे सुद्धा वर्गीकरण प्रकृतीच्या त्रिगुणांमुळे उत्पन्न स्वभावानुसार केले गेले आहे. याविषयी भगवंतांनी भगवद्गीता अश्या ४. श्लोक १३ मध्ये सुद्धा याचे वर्णन केलेले आहे.

चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम्।।४.१३।।

आता अध्याय आठ मध्ये भगवंत प्रकृतीच्या गुणांना अनुसरून त्यांची कर्मे कोणती यावर प्रकाश टाकतात. भगवंत म्हणाले, मनोनिग्रह, शांती, तपस्या, इंद्रियांवर ताबा ठेवणे, सहनशीलता, अंतर्बाह्य शुद्ध वृत्ती, क्षमाशीलता, मन, इंद्रिये व प्रामाणिकपणा, वेदशास्त्र, ईश्वर यांचे ज्ञान, बुद्धीचातुर्य, या गुणांनुसार ब्राह्मण त्याची स्वाभाविक कर्मे करत असतात.

जर क्षत्रियांचा विचार केला तर शोर्य, तेज, दृढनिश्चय, दक्षता, युद्धामध्ये निडरपणे टिकून राहण्याची वृत्ती, दान, ईश्वरभाव पालनपोषण आणि नेतृत्व कारणे या स्वाभाविक गुणांना अनुसरून क्षत्रिय कर्म करत असतात.

कृषी, गोपालन, व्यापार हे व्यावसायिक असलेल्या वैश्याचे स्वभावजन्य कर्म आहेत आणि सेवा आणि श्रम हे स्वभावजन्य कर्म शूद्र करत असतात.

।।जय श्री कृष्णा।।


धन्यवाद🙏🏻😇
निशा सुजाता राजेश्वर चान्ने


भाग 78) सुख आणि सुखाच्या तीन प्रकारांची माहिती
http://nisha-channe.blogspot.com/2021/08/78.html

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

35) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग

इमेज
माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- राजेश्वरी अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग अध्याय ९ च्या सुरुवातीला भगवंत अर्जुनाला सांगतात कि मी आता तुला परम गोपनीय ज्ञान उपदेश करणार आहे. श्रीभगवानुवाच ; इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे । ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥9.1॥ राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् । प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥9.2॥ अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप । अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥9.3॥ मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना । मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेषवस्थितः ॥9.4॥ न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् । भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥9.5॥ यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।  तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥9.6॥ श्रीभगवान म्हणाले, तू माझा कधीच द्वेष करत नाहीस आणि तू माझा समर्पित भक्त असल्याने हे अतिशय गोपनीय विज्ञानासहित ज्ञान पुन्हा नीटपणे सांगतो. ते जाणल्याने तू दुःखरूप संसारापासून मुक्त होशील. इथे हे ज्ञान समजण्यासाठीची पात्रता आपल्याला कळते. केवळ समर्पित भक्तच हे ज्ञान समजू शकतो. हे ...
अधिक वाचा

अध्याय ९- राजविद्या राजगुह्य योग- माझी भगवद्गीता राजेश्वरी- आजच्या संदर्भात

भाग 35) अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/35.html भाग 36) नास्तिक व्यक्ती, त्यांची विचारधारा व फळ आणि आस्तिक व्यक्ती, त्यांची विविध श्रद्धा http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/36.html भाग 37) सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ या विषयी मार्गदर्शन. http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/37.html भाग 38)भक्तीचा दुराचारी व्यक्तीवरील प्रभाव आणि भगवंताचे अनन्य भावाने भक्तीकरणाऱ्या भक्ताला वचन. http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/blog-post.html
अधिक वाचा

37) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ

इमेज
माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- राजेश्वरी 37) या भागात भगवंत सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ या विषयी मार्गदर्शन करतात. त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते । ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोकमश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥ ९-२० ॥ ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति । एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते ॥ ९-२१ ॥ अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ९-२२ ॥ येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः । तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥ ९-२३ ॥ अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।  न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥ ९-२४ ॥ यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।  भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥ ९-२५ ॥ तिन्ही वेदात सांगितलेली कर्मे करणारे, सोमरस पिणारे,पापमुक्त लोक यज्ञांनी माझी पूजा करून स्वर्गप्राप्तीची इच्छा करतात; ते पुरुष आपल्या पुण्याईचे फळ असणाऱ्या इंद्रलोकाला जाऊन स्वर्गात देवांचे भोग भोगतात. ते त्या विशाल स्व...
अधिक वाचा