49) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- ध्येय प्राप्तीमध्ये येऊ शकणाऱ्या अडचणी आणि त्यावर मात करायच्या पद्धती



माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात-
राजेश्वरी

49) ध्येय प्राप्तीमध्ये येऊ शकणाऱ्या अडचणी आणि त्यावर मात करायच्या पद्धती


अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय ॥ १२-९ ॥

आता या भागात भगवंत ध्येय प्राप्तीमध्ये येऊ शकणाऱ्या अडचणी आणि त्यावर मात करायच्या पद्धतीची माहिती देतात. पहिला मुद्दा भगवंत सांगतात, जर तू ( भक्त ) भगवंतामध्ये ( धेय्यावर ) मन केंद्रित करायला समर्थ नसशील, तर हे धनंजया ( वाचकरुपी अर्जुन ) तू अभयासाने हे साध्य कर. अभ्यासाने म्हणजेच सरावाने मला प्राप्त करण्याची इच्छा मनात उत्पन्न कर.

अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १२-१० ॥

वरील पद्धत हि जमत नसेल तर काय करावे याविषयी भगवंत सांगतात, भगवंत म्हणतात, जर तू वर सांगितलेल्या अभ्यासालाही असमर्थ असशील, तर केवळ माझ्याकरीता कर्म कर,  अशा रीतीने माझ्यासाठी कर्मे केल्यानेही तुला माझी ( धेय्याची ) प्राप्ती होईल. इथे भगवंत सांगतात कि मन केंद्रित होत नाही किंवा त्याचा सरावही जमत नसेल तर केवळ ध्येय्यासाठी कर्म कर म्हणजेच तुझी प्रत्येक शारीरिक कृती ध्येय्यासाठी असेल. यापद्धतीने हळू हळू मनाला गोडी लागेल आणि धेय्यकडे वाटचाल सोपी होईल. 

अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः । 
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ॥ १२-११ ॥

जर वर सांगितलेले साधन करायलाही तू असमर्थ असशील, तर सर्व कर्मफलांचा त्याग करण्याचा आणि आत्मस्थित होण्याचं प्रयत्न कर. कर्मफलसन्यास माणसाला अपराधी भाव आणि अपेक्षांचे ओझे या दोन्हींमधून मुक्त होऊन चित्त स्थिर करण्यात मदत करतो. 

श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाञ्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते । ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ॥ १२-१२ ॥


भगवंत आणखी एक उपाय सांगतात, भगवंत म्हणतात कि जर वर सांगितलेले साधन करायलाही तू असमर्थ असशील तू ज्ञान मिळविण्याचा प्रयत्न कर. अभ्यासाने ज्ञान मिळते आणि ज्ञान माणसाला विचार आणि कृती दोन्हीसाठी पात्रता प्रदान करते. यात सुद्धा,  अभ्यासापेक्षा ज्ञान श्रेष्ठ आहे. ज्ञानापेक्षा  ध्यान श्रेष्ठ आहे आणि ध्यानापेक्षाही सर्व कर्मांच्या फळांचा त्याग श्रेष्ठ आहे. कारण त्यागाने ताबडतोब परम शांती मिळते. परमशांती म्हणजे मनुष्य धेय्यप्राप्तीच्या मार्गावर अतिशय मनमोकळेपणे कुठलाही तणाव न घेता कार्य करू शकतो.

।।जय श्री कृष्णा।।


धन्यवाद🙏🏻😇
निशा सुजाता राजेश्वर चान्ने


भाग 48) अध्याय 12 भक्तियोग प्रारंभ
http://nisha-channe.blogspot.com/2021/07/48.html

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

35) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग

इमेज
माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- राजेश्वरी अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग अध्याय ९ च्या सुरुवातीला भगवंत अर्जुनाला सांगतात कि मी आता तुला परम गोपनीय ज्ञान उपदेश करणार आहे. श्रीभगवानुवाच ; इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे । ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥9.1॥ राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् । प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥9.2॥ अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप । अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥9.3॥ मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना । मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेषवस्थितः ॥9.4॥ न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् । भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥9.5॥ यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।  तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥9.6॥ श्रीभगवान म्हणाले, तू माझा कधीच द्वेष करत नाहीस आणि तू माझा समर्पित भक्त असल्याने हे अतिशय गोपनीय विज्ञानासहित ज्ञान पुन्हा नीटपणे सांगतो. ते जाणल्याने तू दुःखरूप संसारापासून मुक्त होशील. इथे हे ज्ञान समजण्यासाठीची पात्रता आपल्याला कळते. केवळ समर्पित भक्तच हे ज्ञान समजू शकतो. हे ...
अधिक वाचा

अध्याय ९- राजविद्या राजगुह्य योग- माझी भगवद्गीता राजेश्वरी- आजच्या संदर्भात

भाग 35) अध्याय ९ राजविद्या राजगुह्य योग http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/35.html भाग 36) नास्तिक व्यक्ती, त्यांची विचारधारा व फळ आणि आस्तिक व्यक्ती, त्यांची विविध श्रद्धा http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/36.html भाग 37) सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ या विषयी मार्गदर्शन. http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/37.html भाग 38)भक्तीचा दुराचारी व्यक्तीवरील प्रभाव आणि भगवंताचे अनन्य भावाने भक्तीकरणाऱ्या भक्ताला वचन. http://nisha-channe.blogspot.com/2021/06/blog-post.html
अधिक वाचा

37) माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ

इमेज
माझी भगवद्गीता आजच्या संदर्भात- राजेश्वरी 37) या भागात भगवंत सकाम आणि निष्काम उपासना आणि त्याचे फळ या विषयी मार्गदर्शन करतात. त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते । ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोकमश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥ ९-२० ॥ ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति । एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते ॥ ९-२१ ॥ अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ९-२२ ॥ येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः । तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥ ९-२३ ॥ अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।  न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥ ९-२४ ॥ यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।  भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥ ९-२५ ॥ तिन्ही वेदात सांगितलेली कर्मे करणारे, सोमरस पिणारे,पापमुक्त लोक यज्ञांनी माझी पूजा करून स्वर्गप्राप्तीची इच्छा करतात; ते पुरुष आपल्या पुण्याईचे फळ असणाऱ्या इंद्रलोकाला जाऊन स्वर्गात देवांचे भोग भोगतात. ते त्या विशाल स्व...
अधिक वाचा